Kiedy warto zgłosić się do obesitologa? Objawy, wskazania i korzyści z profesjonalnego leczenia otyłości

Kiedy warto zgłosić się do obesitologa? Objawy, wskazania i korzyści z profesjonalnego leczenia otyłości

Jeszcze do niedawna osoby zmagające się z nadmierną masą ciała najczęściej szukały pomocy u dietetyka lub lekarza rodzinnego. Dziś coraz większą rolę odgrywa obesitologia – dziedzina medycyny zajmująca się diagnostyką, leczeniem i profilaktyką otyłości. Wynika to z rosnącej świadomości, że otyłość nie jest problemem estetycznym, lecz przewlekłą chorobą wymagającą kompleksowego leczenia.

Mimo to wielu pacjentów zgłasza się po pomoc dopiero wtedy, gdy pojawiają się pierwsze powikłania, takie jak cukrzyca typu 2, nadciśnienie tętnicze czy stłuszczenie wątroby. Tymczasem liczne badania pokazują, że im wcześniej rozpocznie się leczenie, tym większe są szanse na poprawę zdrowia i uniknięcie poważnych konsekwencji metabolicznych.

Jakie sygnały powinny skłonić do konsultacji z obesitologiem?

Wiele osób błędnie zakłada, że do specjalisty należy zgłosić się dopiero przy znacznej otyłości. Tymczasem eksperci podkreślają, że pomoc warto rozważyć znacznie wcześniej.

Jednym z podstawowych wskaźników jest BMI wynoszące co najmniej 30 kg/m², jednak coraz większe znaczenie przypisuje się także obwodowi talii oraz obecności zaburzeń metabolicznych.

Szczególną uwagę powinny zwrócić następujące sytuacje:

• wielokrotne nieudane próby odchudzania,
• szybki przyrost masy ciała bez wyraźnej przyczyny,
• rozwój nadciśnienia tętniczego,
• stan przedcukrzycowy lub cukrzyca typu 2,
• podwyższony poziom cholesterolu,
• bezdech senny,
• stłuszczenie wątroby,
• bóle stawów związane z nadmiernym obciążeniem.

Znaczenie wczesnej interwencji wykazało badanie Diabetes Prevention Program (DPP) prowadzone przez National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases. Naukowcy zaobserwowali, że osoby z nadwagą i stanem przedcukrzycowym, które rozpoczęły leczenie i zmieniły styl życia odpowiednio wcześnie, zmniejszyły ryzyko rozwoju cukrzycy typu 2 aż o 58%.

W praktyce oznacza to, że konsultacja z obesitologiem może zapobiec rozwojowi wielu chorób jeszcze przed pojawieniem się pierwszych powikłań. Rozpocznij leczenie zanim dotkną Cię powikłania:

Kim jest obesitolog i czym zajmuje się w leczeniu otyłości?

Obesitolog to lekarz specjalizujący się w diagnostyce oraz leczeniu choroby otyłościowej. Jego zadaniem nie jest jedynie pomoc w redukcji masy ciała, ale przede wszystkim identyfikacja przyczyn otyłości, ocena ryzyka zdrowotnego oraz opracowanie indywidualnego planu terapii.

Współczesna medycyna uznaje otyłość za chorobę przewlekłą o wieloczynnikowym podłożu. Na jej rozwój wpływają nie tylko dieta i aktywność fizyczna, ale również genetyka, hormony, psychika, przyjmowane leki czy zaburzenia snu.

Potwierdziło to między innymi przełomowe badanie Swedish Obese Subjects Study (SOS), prowadzone przez zespół prof. Larsa Sjöströma w Szwecji. Projekt realizowany przez ponad 20 lat wykazał, że skuteczne leczenie otyłości znacząco zmniejsza ryzyko cukrzycy typu 2, chorób sercowo-naczyniowych i przedwczesnej śmierci. Wyniki te zmieniły sposób postrzegania otyłości na całym świecie – z problemu stylu życia na przewlekłą chorobę wymagającą leczenia medycznego.

Wizyta u obesitologa obejmuje zwykle dokładny wywiad zdrowotny, analizę historii przyrostu masy ciała, ocenę składu ciała, diagnostykę laboratoryjną oraz identyfikację ewentualnych chorób współistniejących.

Jakie korzyści daje leczenie prowadzone przez obesitologa?

Największą zaletą specjalistycznej opieki jest kompleksowe podejście do choroby. Leczenie nie koncentruje się wyłącznie na liczbie kilogramów, ale na poprawie zdrowia metabolicznego i zmniejszeniu ryzyka powikłań.

Dowody na skuteczność takiego podejścia dostarczyło badanie Look AHEAD (Action for Health in Diabetes), realizowane przez amerykańskie National Institutes of Health. Wykazano, że pacjenci uczestniczący w intensywnym programie leczenia otyłości osiągali trwałą poprawę kontroli cukrzycy, sprawności fizycznej oraz jakości życia.

Z kolei wyniki badania SELECT, opublikowane w 2023 roku przez zespół prof. Johna Deanafielda, pokazały, że leczenie otyłości semaglutydem zmniejszało ryzyko zawału serca, udaru mózgu oraz zgonu sercowo-naczyniowego u osób z nadwagą i otyłością.

To ważna zmiana w podejściu do leczenia. Obecnie celem terapii nie jest jedynie utrata kilogramów, ale przede wszystkim wydłużenie życia i poprawa jego jakości.

Kiedy dieta i aktywność fizyczna przestają wystarczać?

Jednym z najczęstszych powodów wizyty u obesitologa jest brak trwałych efektów mimo stosowania diet i regularnych ćwiczeń. Dla wielu pacjentów jest to źródło frustracji i poczucia porażki.

W rzeczywistości organizm aktywnie broni się przed utratą masy ciała. Po schudnięciu dochodzi do zmian hormonalnych zwiększających uczucie głodu i zmniejszających wydatek energetyczny. Zjawisko to zostało szczegółowo opisane w badaniu przeprowadzonym przez australijskiego endokrynologa prof. Josepha Proietto, opublikowanym w New England Journal of Medicine.

Naukowcy wykazali, że nawet rok po zakończeniu odchudzania uczestnicy nadal mieli podwyższone stężenie hormonów pobudzających apetyt i obniżony poziom hormonów odpowiedzialnych za uczucie sytości. Oznacza to, że nawroty otyłości często wynikają z biologii organizmu, a nie z braku motywacji.

W takich przypadkach obesitolog może zaproponować dodatkowe metody leczenia, w tym farmakoterapię. Skuteczność nowoczesnych leków została potwierdzona między innymi w badaniu STEP 1, prowadzonym przez prof. Johna Wildinga. Pacjenci stosujący semaglutyd osiągnęli średnią redukcję masy ciała wynoszącą około 15% w ciągu 68 tygodni terapii.

Jeszcze większe efekty zaobserwowano w badaniu SURMOUNT-1, kierowanym przez prof. Anię Jastreboff. U części uczestników stosujących tirzepatyd redukcja masy ciała przekroczyła 20%.

Bibliografia

European Association for the Study of Obesity (EASO). Guidelines for Adult Obesity Management.

Sjöström L, Narbro K, Sjöström CD, et al. Effects of Bariatric Surgery on Mortality in Swedish Obese Subjects Study (SOS). New England Journal of Medicine. 2007.

Diabetes Prevention Program Research Group. Reduction in the Incidence of Type 2 Diabetes with Lifestyle Intervention or Metformin. New England Journal of Medicine. 2002.

Sumithran P, Prendergast LA, Delbridge E, et al. Long-Term Persistence of Hormonal Adaptations to Weight Loss. New England Journal of Medicine. 2011.

Wilding JPH, Batterham RL, Calanna S, et al. Once-Weekly Semaglutide in Adults with Overweight or Obesity (STEP 1). New England Journal of Medicine. 2021.

Jastreboff AM, Aronne LJ, Ahmad NN, et al. Tirzepatide Once Weekly for the Treatment of Obesity (SURMOUNT-1). New England Journal of Medicine. 2022.

Look AHEAD Research Group. Eight-Year Weight Losses with an Intensive Lifestyle Intervention: The Look AHEAD Study. Obesity. 2014.

Lincoff AM, Brown-Frandsen K, Colhoun HM, et al. Semaglutide and Cardiovascular Outcomes in Obesity without Diabetes (SELECT). New England Journal of Medicine. 2023.

World Health Organization (WHO). Obesity and Overweight – Fact Sheets.